poetic justice

Hoe kan je als jonge kunstenaar nog op een relevante manier met schilderkunst omgaan? Véronique Alberghs ontwikkelde de voorbije jaren een unieke beeldtaal. Haar eigenzinnige positie binnen het medium levert een waardevolle bijdrage aan een lange schilderkundige traditie. Haar schilderijen op een muur of paneel vormen een bont geheel van figuratie en abstractie. Ze integreert sculpturale en architecturale elementen, symbolen en geometrische vormen, lijnen en vlakken. Voor de figuratie herbruikt ze elementen uit de klassieke oudheid en het eclectische gebruik ervan in het postmodernisme. Haar invulling van de ruimte door middel van kaders, vreemd perspectief en bizarre proporties benadrukken de constructie van een werkelijkheid waar je als kijker nooit greep op krijgt. Deze manier van werken liet ze recentelijk even los. Ze focuste zich op de mogelijkheden van abstracte vormen in een compositie en onderzocht de eigenschappen van vorm en kleur.

Curator Paul Poelmans nodigde Alberghs uit voor een solotentoonstelling ‘Poetic Justice’ in Ruimte 34 in Berchem waar hij zich met zijn nieuwe kunstplatform CAPS (Contemporary Art Projects) tijdelijk herbergt. Alberghs presenteert daar een totaalinstallatie. Haar eerdere benadering van de ruimte combineert ze met haar recente vormelijke onderzoek. Het tilt haar werk naar een hoger niveau en zet de complexiteit van haar installatie kracht bij.

behoefte aan onderzoek

Nadat ze gebruik maakte van een veelheid aan geschilderde gegevens, had Alberghs terug nood aan essentie. Uit deze beperking put ze kracht om nieuwe mogelijkheden te ontdekken. In eerder schilderijen plaatste Alberghs figuratieve en abstracte elementen meestal voor en achter elkaar. In de nieuwe reeks geschilderde panelen positioneert ze vlakken naast elkaar. Het onderzoek naar vorm, kleur en compositie doet vragen rijzen over hoe je iets waarneemt. Wat doen kleuren als je ze tegenover elkaar plaatst? Wanneer wijken vlakken van elkaar of komen ze naar elkaar toe? Welke vlakken bevinden zich achter elkaar of op gelijk niveau? Wanneer zie je een vlak in perspectief of wanneer niet? Het uitspelen van vormen en kleuren zorgt voor een spel van optische illusies.

Bij dit vormelijk onderzoek laat Alberghs de geschilderde kaders die ze voordien aanbracht in haar composities achterwege. Hier en daar gebruikt ze nog versnipperde kaders, maar meestal vormt de rand van het paneel de begrenzing. Doordat nu enkel de ondergrond als ruimte functioneert, besteedt ze er meer aandacht aan. Voordien bestond deze uit summier aangebrachte verf, nu krijgt deze veel meer lagen. In diverse kleurschakeringen over elkaar beoogt ze een spanning om vormen in te plaatsen. De vormen zijn afkomstig van een berg knipsels die ze naast zich heeft liggen tijdens het schilderen. Deze hoop bevat restvormen en figuratieve elementen in verschillende kleuren. Ze kiest daar vormen uit en maakt daarmee composities die ze tijdelijk op de geschilderde ondergronden kleeft. Op die manier kan ze zowel vorm als kleur van de knipsels exact namaken op haar panelen. Ze zoekt geen harmonieuze kleurcombinaties op. Het gaat om pastelkleuren, schreeuwerige kleuren of wit en zwart, vaak complementair gebruikt.

misleiding

Voordien vormden schilderijen en muurschilderingen een apart gegeven binnen haar opstelling. Voor ‘Poetic Justice’ presenteert Alberghs geen klassieke opstelling, maar een totaalinstallatie. De schilderijen en geschilderde elementen op de muur lopen door elkaar en werken op elkaar in. Alles maakt deel uit van de installatie. Eerdere schilderijen waar ze figuratie en abstractie combineert, krijgen een plaats naast die met haar vormelijk onderzoek. De optische illusies die ze daar onderzocht, gebruikt ze hier ook in losse elementen op de muur. Elementen op de muur lopen rond of achter schilderijen door of zijn een doortrekken van hetgeen erop te zien is. De begrenzing van de schilderijen gaat in dialoog met geschilderde kaders op de muur. Een muur biedt andere kwaliteiten dan een beschilderd paneel. De onbeperktheid in schaal en ruimte benut Alberghs door te spelen met verhoudingen. Zo keren elementen terug, maar verschillen in grootte, drager en impact.

Door de combinaties van verschillende elementen en het meer uitspelen van vorm en kleur in de abstracte elementen, ontstaan bijkomende gelaagdheden. Het geheel levert een bevreemdend resultaat op. Meer nog dan in eerdere muurschilderingen, speelt Alberghs met de positie van de kijker. Inhoudelijk weet Alberghs de kijker te misleiden met een collage aan geschilderde elementen. De figuratieve details uit de oudheid en het postmodernisme komen vertrouwd en herkenbaar over. Maar van dat veilige gevoel blijft door de ongewone plaatsing, het zwevende karakter en de vreemde proporties niet veel over. De strakke, afgelijnde manier van schilderen zet orde op zaken. De doordachte opbouw van datgene wat ze schildert, zuigt ons oog vanuit een rustpunt in de compositie ergens naartoe. Het geeft een aanknopingspunt waardoor het werk in eerste instantie leesbaar oogt. Maar eens verzeild in een explosie van geschilderde elementen, is positioneren niet langer mogelijk. De toeschouwer heeft geen houvast meer en weet niet hoe de ruimte in elkaar zit. Er bestaat voortdurend twijfel over wat zich voor of achter elkaar bevindt door wringende composities. Een waaier aan tekens in een bijzondere samenhang zorgen voor een zinderende kijkervaring.

tekst: indra devriendt, april 2014